Kunst werkt als pijnstiller

AMSTERDAM – Het bekijken van kunst kan fysieke pijn verlichten. Onderzoekers aan de universiteit van Bari hebben dat vastgesteld tijdens een experiment met 300 meesterwerken van bekende schilders.

De Italiaanse wetenschappers lieten twintig proefpersonen eerst hun favoriete schilderij kiezen uit de collectie met schilderijen van onder meer Leonardo da Vinci en Vincent Van Gogh. Ook moesten ze een kunstwerk aanwijzen dat ze juist erg lelijk vonden.

Vervolgens kreeg elke deelnemer aan het experiment de opdracht om het ‘mooie’ en het ‘lelijke’ schilderij uitgebreid te bestuderen. Terwijl ze naar het kunstwerk keken, werden ze bestookt met schokjes uit een laserpistool. De schokjes waren volgens de onderzoekers te vergelijken met een prik van een naald.

De resultaten van het experiment verschenen deze week in het Britse tijdschrift

 

New Scientist

Lelijk

Opvallend genoeg bleken de schilderijen invloed te hebben op de pijnbeleving van de proefpersonen. Wanneer hun ogen waren gericht op het kunstwerk dat ze als lelijk beschouwden, was de pijn die ze rapporteerden ongeveer zo intens als mocht worden verwacht. Maar als ze hun favoriete schilderij bestudeerden, gaven ze aan dat dezelfde schokjes veel minder intens aanvoelden.

De hersenactiviteit van de proefpersonen werd ondertussen gemeten met elektroden. En ook uit die gegevens bleek dat ze minder pijnprikkels kregen als ze zich vergaapten aan het schilderij van hun voorkeur.

Schoonheid

Het is langer bekend dat er pijnverlichting optreedt als patiënten in ziekenhuizen worden afgeleid. Maar volgens hoofdonderzoekster Marina de Tommaso is nu voor het eerst aangetoond dat ook de schoonheid van de omgeving de pijnbeleving beïnvloedt.“Ziekenhuizen worden altijd vooral functioneel ingericht’, aldus de onderzoekster in de Britse krant

 

Daily Telegraph. “Maar we denken er ook rekening moet worden gehouden met de esthetische aspecten van de omgeving.”

Schilderijen zouden volgens De Tommaso dan ook een belangrijke functie kunnen vervullen in een ziekenhuis. Wel is het volgens haar een probleem dat schoonheid een erg subjectief begrip is. “De proefpersonen vonden sommige schilderijen lelijk, terwijl experts uit de kunstwereld diezelfde schilderijen als meesterwerken beschouwen.”

Bron: (c) NU.nl/Dennis Rijnvis

Focuss

Een mooi en bekend experiment is die van de aap en het basketbal. Gedurende een aantal minuten werden mensen gevraagd te tellen hoe vaak het witte team de bal overspeelde. Tijdens het kijken liep er plotseling een man verkleed als gorilla door het beeld. Een groot deel van de participanten bleek na afloop die gorilla helemaal niet gezien te hebben. We zijn vaak zo bezig met onze eigen gedachten en focus dat we zaken (kansen) die recht voor ons liggen niet eens zien.

In de psychologie wordt dit Inattentional blindness genoemd: je bent blind voor dingen waaraan je geen aandacht besteed.

Je weet nu eenmaal niet waarvan je je niet bewust bent. Denk aan de bekende die naast je op het terras zit en die je in eerste instantie niet eens ziet zitten.

Een zelfde experiment werd gedaan met een groep mensen die werden gevraagd om binnen een minuut alle foto’s in een krant te tellen. De organisatie wist dat dit zelfs voor de allersnelsten niet mogelijk was maar dat werd niet verteld aan de deelnemers. Een aantal deelnemers kon echter na enkele seconden de krant al voor zich neerleggen. De rest telde snel verder.

Achteraf bleek dat de onderzoekers op pagina 2 van de krant een advertentie van een halve pagina groot hadden gezet met daarin de tekst: “stop maar met zoeken, er staan 32 foto’s in deze krant”.  Wat is het dat sommige mensen zo’n ontspannen blik geeft waardoor ze wel kansen opmerken die zich voor hen voordoen ?

Het is bekend dat een onderdeel van ons brein het R.E.T. reticular activating system, verantwoordelijk is voor het filteren van informatie die voor ons van belang is. Vandaar dat je, als je besloten hebt welke auto je wilt (een witte ford) overal witte fords ziet rijden.

Het bewustzijn kan maar een ding tegelijk, een interpretatie tegelijk zien. Wat zie je hieronder ? Een indianen opperhoofd die naar links kijkt of een eskimo die voor een zwart gat staat ?

 

Ons bewustzijn is zo beperkt dat het maar 7 stukjes informatie tegelijk bewaren en maximaal 60 bits per seconde kan verwerken. Ons onbewuste kan wel 11,2 miljoen bits per seconde verwerken. Ons gezichtsvermogen is ook behoorlijk krachtig dit kan tot wel 10,2 miljoen bits per seconde zien. Maar door het R.E.T. wordt er veel gefiltert. Ons onbewuste neemt dus veel meer waar maar heeft ook een gevoeliger waarneming dan het bewuste. We zien veel meer dan we denken dat we zien.

De kunst is dus om je r.e.t. zo in te richten dat het focussed op wat jij wilt. Het heeft voor een gedeelte met herkenning te maken. Je kunt naar de tv kijken zonder dat je wat opvalt, maar als een vriend je over een nieuw produkt heeft verteld, valt het daarna wel op als je het op tv ziet. Het is dus blijkbaar belangrijk om op een bepaalde manier al de oplossing voor iets te hebben gezien. Ben je ergens niet blij mee dan zie je alleen maar dat, tot je de oplossing hebt gevonden dan zie je steeds meer bewijzen om dat beeld te staven. Het psychologische mere exposure effect zorgt er voor dat hoemeer we met iets in aanraking komen, we het positiever gaan vinden. Overigens merken we negatieve en bedreigende dingen sneller op dan positieve.

Tijd voor nog een testje ? Oke, steek twee handen voor je uit op schouderbreedte. Kijk nu naar je ene hand. Kun je de andere hand net zo scherp zien ? Nee, kijk eens naar de andere hand, en ?

Strek nu je vinger uit en laat die door de ruimte voor je wijzen terwijl je je focussed op je vinger. Valt het je op dat alles waar je je niet op focussed verder weg lijkt te gaan van je vinger ? Je krijgt waar je op focussed.

Bovengenoemde experimenten over de kranten en de aap zijn beschreven in het boek van Richard Wiseman “the luck factor”. http://www.richardwiseman.com/